Sporen gewist in 03/07

Op verkenning in de KB Nederland

30/03/07

Vandaag zijn we met vier lesgevers en een vijftiental cursisten op ‘schoolreis’ geweest naar de Koninklijke Bibliotheek Den Haag.
De uitstap kaderde in de modules Inlichtingenwerk en Speciale en wetenschappelijke bibliotheken, maar de Commissaresse ging mee op zoek naar Web 2.0 sporen.

Ik ben te veel op die speurtocht gefixeerd, want ik was helemaal vergeten dat het Gruuthuse handschrift daar nu ligt, anders had ik gisterennacht van opwinding vast niet kunnen slapen.

Het lag daar. We hebben het gezien. Je kan er ook niet naast kijken: over de hele KB verspreid staan paneeltjes en flyertjes die je werkelijk in de richting van het handschrift dríjven.
Onze trotse gids wist te melden dat ze het voor ongeveer 6 miljoen euro hadden gekocht. Een collega wist dan weer te vertellen dat ze iemand kende die er twintig jaar geleden mee in zijn rugzak van Koolkerke naar Brugge was gefietst.
Vandaag bevond míjn rugzak zich achter slot en grendel in een hi-tech kastje van de garderobe.
Het handschrift is samen met een veertigtal andere topstukken tentoongesteld op De Verdieping van Nederland. Met touchscreen.
In die imponerende zaal kregen we op de videowand ook een introductiefilm te zien over de KB en het Nationaal Archief.
Daarbij hoorde ik de voice-over stem naar aanleiding van het digitaliseringsprogramma zeggen: “Op onze website laten we de hele wereld meegenieten, niet de mensen komen naar de collectie toe, maar de collectie naar de mensen.”

Als dat geen mooie Bibliotheek 2.0 uitspraak is!
Hoewel, om echt Bib 2.0 te zijn, mag je eigenlijk ook niet al te collectiegericht meer denken.

Op de eerste verdieping heeft de KB een Informatiecentrum.
Daar staan veel computers, heel veel.
En er zitten chattende informatiespecialisten aan wie je twee uur per dag vragen kan stellen over het gebruik van catalogi en diensten.
Zo’n chatservice, ik heb verder weet van Instant Messaging in Al@din, maar in Vlaanderen heeft men dat volgens mij nog niet ontdekt.

Tot slot ontwaarde ik door mijn vergrootglas ook in de kelders een Web 2.0 voetafdruk. Daar liep een magazijnmedewerker met zijn iPod mee te zingen.

Mijn eerste RSS speurtocht

26/03/07

Op de bbwards zal een prijs worden uitgereikt voor de zinvolste RSS feeds, maar heeft men in het Vlaamse bibliotheek-, archief- en documentatiewezen de mogelijkheden van syndicatie wel al ontdekt?
Wel, ja.

Als RSS aangeboden wordt, is dat meestal om eindgebruikers op de hoogte te brengen van het laatste nieuws.
Dat doet onder meer de VVBAD (Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief- en Documentatiewezen), de universiteitsbibliotheek van de Vrije Universiteit Brussel en de stadsbibliotheek van Leuven.
Campusbibliotheek Arenberg van de Katholieke Universiteit Leuven doet het zelfs in twee talen. Zij bieden de bezoeker een Nederlandstalige en een Engelstalige versie. Bovendien hebben ze een Intranet feed, eentje met ultrageheim nieuws bestemd voor het bibliotheekpersoneel.

Een andere RSS toepassing die ik ben tegengekomen, zijn aanwinsten op de catalogus.
Ovinob (Oost-Vlaams InformatieNetwerk van Openbare Bibliotheken) pakt dit grondig aan. Je kan je abonneren op de DVD’s, boeken en/of CD’s van de laatste week en/of op de Eerste lezer boeken en/of Kleuter & Peuterboeken van de laatste maand.

Er is ook MijnOvinob.be, een eigen digitale bibliotheek waar je aankoopsuggesties kan doen, je attenderen op je favoriete onderwerp, je uitleengeschiedenis bijhouden, je uitgeleende werken verlengen, …
Op de geleende werken kun je geen RSS alerts nemen, maar geen nood, daarvoor gebruik je desnoods Elf, your personal library reminder service.
Wel zit er RSS op de attenderingen. Je formuleert een bepaald onderwerp of vakgebied in een gepersonaliseerd zoekprofiel en ontvangt vervolgens dienaangaande bibliografische lijsten met nieuwe publicaties.

Nog uit de hoek van de openbare bibliotheken komen de tientallen discussiefora van het VCOB (Vlaams Centrum voor Openbare Bibliotheken). Ieder forum beschikt over een aparte publieke RSS feed.

Op de longlist voor de bbwards RSS prijs komt verder zeker de bibliotheek van Peer met maar liefst vier relevante feeds: laatste nieuwsberichten, nieuwe aanwinsten, recente leestips en de reacties daarop.

Ook de Culturele Biografie Vlaanderen verdient een eervolle vermelding met haar vier exemplaren: de startpagina in de kijker, de kalender met alle activiteiten, het overzicht van alle nieuwtjes en dat van de vacatures.

Heeft de Commissaresse je feed nog niet ontdekt, maar wil je wel een plaats op de longlist veroveren, voeg dan hieronder je bewijsmateriaal toe. Buitenlandse inzendingen kunnen jammer genoeg niet worden gehonoreerd, maar mogen steeds ter inspiratie worden ingezonden.

De bbwards

24/03/07

Gisteren was het bwards 2006 LIVE!, het uitreikingsevent van de Belgische Blogawards 2006. In HETPALEIS werden winnaars bekroond in de categorieën beste groepsblog, beste lifeblog, beste fotoblog, meest fervente blogkoekoek, hoogste pagerank en er was ook iemand zonder prijs.
Op de afterparty stond uiteraard de beste blog-dj achter de draaitafel.

De Commissaresse was er niet, want ze zat op een ander feest.

Ook al heeft ze zich op dat andere feest meer dan geamuseerd, het blijft jammer dat ze gisterenavond geen collega blogfenomenen heeft kunnen achtervolgen.

Daarom bedacht ze zo, ‘s nachts ergens tussen feest en thuis, laat ik de bbwards 2007 LIVE! organiseren.
Met de b‘s van bibliotheek. Het uitreikingsevent voor de crème de la crème uit de Vlaamse bibliotheek 2.0 scene.

Dan worden prijzen uitgedeeld voor beste biblioblog, productiefste bibliotheekwiki, zinvolste rss feed, virtueelste bibliocommunity, inventiefste social software toepassing, mooiste folksonomy, 2.0ste bibliotheekautomatiseringssysteem, beluisterbaarste bibliopodcast, …

De longlist zal hier binnenkort verschijnen, de shortlist maak ik bekend op Informatie 2007, en voor het LIVE! evenement moet ik gewoon nog even informeren op welke dagen het Antwerpse Sportpaleis vrij is.

Bibliothecarissen met dj ambities, als u graag een plaats krijgt op het bbwards podium, gelieve de Commissaresse alvast te contacteren.

Bibliotheek 2.0: onbekend maakt onbemind?

21/03/07

Na eerst samen Web 2.0 verkend te hebben, vroeg ik aan de cursisten bibliotheekopleiding wat Library 2.0 bij hen oproept.
De begrippen waren overwegend onbekend en – zo bleek – vaak ook onbemind.

De meesten zagen er geen persoonlijke verrijking in.
Over Twitter hebben we het niet gehad, maar dat zouden ze Moqub gewijs waarschijnlijk maar nix vinden.

Professioneel kon het op wat meer bijval rekenen.
Tijdens de werkuren wou men er zich wel even mee bezig houden.

Maar waar het dan eigenlijk om draait bij Bibliotheek 2.0, de tegemoetkoming aan de eindgebruiker, dat werd toch niet zonder scepsis onthaald.
Als ik Web 2.0 met één iets associeer, dan is het met creativiteit.
In de klas riep het vooral gedachten op aan de digitale informatiekloof, privacy issues, gebrek aan kwaliteitscontrole, voyeurisme, spielerei.
Iemand nam het woord ‘hype’ in de mond, maar dat was niet per se negatief bedoeld, want hij bleek Moqubs Library 2.0 – een inleiding op de hype gelezen te hebben.

De Commissaresse fietste na de les naar huis en bedacht nog eens dat liefde blind maakt.

Wie oprecht bemint, gebruikt zelfs geen 1.0 schoolbord meer, maar zet alles op een sharable online whiteboard van skrbl. Kijk gerust even mee naar wat Bibliotheek 2.0 voor mijn cursisten bleek te zijn. Is Library 2.0 iets voor een selecte groep? Is het Delphi project 2.0? Verlengen en reserveren? Forums? Als u zelf graag iets op het bord bij schrijft of er weer vanaf veegt, kan dat ook.

Hebben veel cursisten een dubbel gevoel bij Bibliotheek 2.0, ik had een dubbel gevoel bij de les. Laten zien dat Google vandaag 776.000 hits geeft voor “library 2.0”, die vacature van Koninklijke Bibliotheek Nederland tonen waarin Web 2.0 ervaring gevraagd wordt…
Ik wil misschien té graag van ons stoffige (lees: niet-creatieve) imago af, ik ben misschien te jong en te verliefd, ik hang misschien te veel de messias uit…
Maar een Commissaresse die gaat pas slapen als ze alle twee’s en nullen heeft geteld.

met dank aan Smetty die me met haar skrbl voor online whiteboards wist warm te maken

Mijn eerste blog speurtocht

19/03/07

Zaterdag heeft de Commissaresse de vraag in de groep gegooid:
“Moet elke bibliotheek nu een weblog starten?”
Het antwoord verwacht ik morgen, maar in tussentijd vond ik het hoog tijd voor nog wat speurwerk.

Hoera, na twee uur rondsurfen, heb ik twee Vlaamse bibliotheekblogs ontdekt.

Eerder meldde ik al de blog van de bibliotheek van Malle, maar zij zijn niet alleen. De bib van Lommel heeft er ook één. De blog mikt duidelijk op participatie. Er is een aparte Doe mee! pagina:

“Interesse om af en toe een berichtje te schrijven over een boek dat je net gelezen hebt? Of een cd die je beluisterde en waar je een stukje over wil schrijven? We zijn nog op zoek naar mensen die deel willen uitmaken van het biblog-team. Als je een idee hebt voor deze blog, mag je ons dat ook altijd mailen.”

En als je Web 2.0 bent, dan ben je dat nooit ofte nimmer half.
(want dan ben je weer 1.0)
Zoals de bib van Malle enkele filmpjes op YouTube heeft, zo heeft de bib van Lommel een account bij Flickr, inclusief een sidebar widget op haar blog. Op dit moment zijn er 69 foto’s, van beschrijving en tags voorzien, over de braderieboekenverkoop, de lezing van Sabine De Vos, het bezoek van Buscemi (is die van Lommel?) en dat van Sinterklaas (die is van Turkije). Cool.

Ook de wetenschappelijke bibliotheken in Vlaanderen bloggen. De Campusbibliotheek Biomedische Wetenschappen K.U.Leuven dan toch. Deze richt zich meer op communicatie dan op participatie: “nieuws van en uit de bibliotheek”.

Ook hier een interessant Web 2.0 zijspoor. De bibliotheek heeft haar eigen toolbar ontwikkeld “waarmee u alle informatiebronnen van de bibliotheek eenvoudig, snel en altijd bij de hand heeft”. Nice.

MGAS toolbar

Er zijn ook bibliothecarissen en bibliotheekverenigingen met een blog: Laurent Meese, Patrick Vanhoucke, Overleg Kunstbibliotheken Vlaanderen, dus de Commissaresse is niet pessimistisch, maar net als bij de bibliotheekwiki’s hoopt ze toch dat er meer Vlaamse bibliotheekblogs zijn dan ze tot hiertoe heeft bespeurd.

Blogs cursisten bibliotheekopleiding

16/03/07

Margot meldde het al aan de Commissaresse, maar vandaag werd ik er nog eens aan herinnerd door een kattebelletje in mijn bakje.

Drie cursisten van het GBDI Antwerpen zijn in februari een blog begonnen met als titel Learning to be Librarians.

Ze voeren een vergelijkend onderzoek uit over de bibliotheekopleiding in Vlaanderen en Nederland. Daarover krijg je dus informatie, maar er is meer. Margot, Steven en Guy trakteren de bezoeker ook op enkele plezante filmpjes. Niet dat de onderzoeksgerichte posts zelf niet amusant zouden zijn. Met de plastische manier van schrijven in Heers en verdeel heb ik hartelijk gelachen.

Met onze Gentse cursisten heb ik het voorbije semester in de module Netwerk- en systeembeheer ook een blog opgezet.
De laatste bijdrage dateert van 13 januari.

Morgen geef ik mijn Web 2.0 les aan de nieuwe lichting. Hopelijk brengt dat weer wat leven in de Bibschoolbloggers brouwerij.

Tenminste, dat is, als mij vanavond of vannacht die Blogger account gegevens weer te binnen schieten.

De Boekentoren: een terugblik

13/03/07

Resideerde ik ‘s zomers doorgaans in de facultaire bibliotheken, tijdens het jaar werkte ik in de (centrale) universiteitsbibliotheek van Gent, beter bekend als de Boekentoren.
Begonnen als magazijnier, later verhuisd naar de grote leeszaal, daarna naar de bruikleenbalie en uiteindelijk naar catalografie.

Die jaren als magazijnier, dag in dag uit ging ik de toren op en neer in een eenpersoonslift, boven op zoek naar boeken die beneden werden aangevraagd. Minstens eenmaal per dag liftte ik tot de twintigste verdieping, de Belvedère, om daar wat naar de stad te kijken.
Ik was er alleen. Die Belvedère, op de duur was die van míj.
Behalve dan op 11 augustus 1999, de dag van de eclips, toen was het voltallige personeel er – via de grote lift – naartoe getrokken.

Soms moest ik niet de toren op, maar iets halen uit de krantenkelders. Na een tijdje kende ik hem, alle onder- en bovengrondse sluipwegen, als mijn broekzak, en ik had volledig vrij spel, want met chipkaart beveiligde deuren waren er toen nog niet.

Die oude Belvedère, die is voor mij ook ‘jeugd’. Ik was jong en verliefd, en ik dacht dat ik het object van mijn liefde zou kunnen verleiden als ik het meenam naar de Belvedère. Het werkte. Ik herinner me de duiven die er via de kapotte ramen waren binnen gevlogen. Ze fladderden tegen het plafond en daar waren we bang van. Die angst, het werkte. We waren ook bang in die grote haperende lift.

Allerbeste Boekentoren, toch heb ik niet op je gestemd bij de Monumentenstrijd. Weet je, ik werk nu ergens anders en ik woon dichtbij het Campo Santo in Sint-Amandsberg.
Maar ik wens je van harte een zeer voorspoedige restauratie en nog veel verliefde stelletjes die stiekem naar je bovenste verdieping trekken.

Bibliotheek aan het water: een terugblik

12/03/07

Nu de zon schijnt, komen de herinneringen aan de verschillende bibliotheken van de universiteit van Gent weer boven. Als jobstudent heb ik ‘s zomers zowat in allemaal geresideerd, elke maand juli, augustus en/of september in een andere, die van de Sterre, die aan de Ledeganck, ook de Boekentoren.
Liefst zat ik in die van de bio-ingenieurs aan de Coupure, met zicht op het water, zijn hoge ramen, broze boekruggen, antieke kaartenbakken en robuuste meubels, van donker kastanje, denk ik. Het was er koel en het was er kalm. Ik las er minstens tien romans op een maand en verrichtte een beetje bibliotheekwerk. Op de zwartlederen stoel aan het kastanjehouten bureau ontdeed ik de toegekomen tijdschriften van hun plastiekje, schreef ze in op de lijst, drukte er een stempel op en verhuisde ze naar de leestafel, waar ze onaangeroerd bleven, want bezoekers waren er nauwelijks. Dat was een andere taak, passanten turven, maar veel streepjes hoefde ik dus niet te zetten. Als er al een keer iemand langskwam – een uit vakantie teruggekeerde professor, een student met een zware tweede zit – had die meestal iets uit het archief in de kelders nodig en dan trokken we daar met de bronzen sleutel naartoe, even de benen strekken.
Het waren inspirerende dagen. Een computer stond er niet. Af en toe sprong mijn lief of een van de vrienden binnen, maar ze konden de stilte niet verdragen, hielden het er niet uit, want buiten scheen de zon en daarbinnen was het koel en donker. Een bibliotheek waar een open haard niet zou misstaan, net zo handig bij het wieden.
In augustus trek ik er opnieuw naartoe, kijken of er dan ook zo’n jong meisje aan het bureau zit, of de kaartenbakken verdwenen zijn, hoeveel computers er staan, en of de open haard brandt.

Bibliotheek Landegem versus Fnac Gent

9/03/07

Mijn bijzonder charismatische, maar – in mijn ogen – wereldvreemde muziekleraar kwam in de pauze van zijn les naar me toe en vroeg:

“Jij die lesgeeft in een bibliotheekschool, jij moet me eens uitleggen waarom ik in Fnac Gent altijd de cd’s vind die ik zoek en in de bibliotheek van Landegem nooit.”

Ik dacht eerst dat hij het over de catalogus had, maar, zo zei hij, die raadpleegt hij per definitie níet. Het ging hem over de manier waarop de cd’s geplaatst zijn. Als voorbeeld gaf hij te kennen dat het niet gepermitteerd is dat in Landegem bij Zang – Italië zowel een opera van Verdi als het Stabat Mater van Rossini te vinden is. Eerlijk gezegd, voor mij ís dat allebei zang uit Italië, maar laat het me eens nader onderzoeken.

Op de website van het VCOB (Vlaams Centrum voor Openbare Bibliotheken) kun je alles lezen over de Open Vlacc muziekclassificatie. Dat is volgens hen “een eenvoudige en evenwichtige classificatie voor muziekmaterialen, die ook als plaatsingsschema kan worden aangewend. De classificatie bestaat uit hoofdrubrieken (bv. K Klassiek) en subrubrieken (K1 Orkest).”

Om volledig te zijn:

K Klassieke muziek
K1 Orkest
K2 Orkest met solo-instrumenten
K3 Kamermuziek
K4 Solo-instrumenten
K5 Opera en operette
K6 Koorwerken
K7 Liederen
K8 Oude muziek
K9 Verzamelingen

In het document Vlaamse muziekclassificatie: definities en voorbeelden wordt het schema grondig gedocumenteerd (wat hoort onder welke rubriek) en staat meer uitleg over het waarom en hoe. Ik lees daar:

“Er is gekozen voor een nieuwe aanpak, met een stevige vereenvoudiging, een rubricering met een letter-cijfer combinatie en een gebruiksvriendelijk concept (parallellen met de grote rubrieken in een winkel).”

Verder heb je ook de Open Vlacc muziekgenres die de inhoudelijke ontsluiting van de classificatie verfijnen. Zijn die in Landegem gebruikt als plaatsingssysteem of is het een ander (de verouderde NBLC indeling?) of een eigen systeem? De Commissaresse wil gerust haar lange jas aantrekken, haar hoge hoed opzetten en het terplekke gaan bestuderen, maar eigenlijk doet het er niet veel toe.

Mijn muziekleraar wil gewoon alle Verdi’s en alle Rossini’s bij elkaar en zich niet moeten inleven in de classificatie van een ‘ander’.
Over het welles en nietes van classificaties is al veel gepalaverd. Zo zegt mijn del.icio.us dat het artikel Ontology is overrated van Clay Shirky tot dusver al door 2016 anderen bewaard is.

Ik heb het hem proberen uitleggen, dat zoeken tussen winkelrekken iets anders is dan zoeken tussen bibliotheekrekken, het verschil tussen search en browse zeg maar. Tevergeefs. Die man heeft daar geen boodschap aan. Hij kan in de bibliotheek van Landegem niet vinden wat hij zoekt. Punt. Ik ben zelfs bijna mijn geduld verloren: “Man, raadpleeg dan toch de cátálógús!”
Maar als hij dat niet wil, is dat zijn recht.

Goed, so be it, search is makkelijker in de collectie van Fnac Gent, maar browse? Ik zal er bij een volgend bezoek op letten, maar als alles in de winkel alfabetisch geplaatst staat, dan komen zo de grasduiners niet aan hun trekken.
Trouwens, Fnac hanteert voor zijn online muziekcatalogus ook een classificatie. Onder de rubriek Klassiek kun je kiezen voor Zang, Nieuwe muziek, Liturgisch, Hedendaags, Recitals-Instrumentaal, Oude muziek of Compilaties.
Wel, daar schort ook wel een en ander aan, me dunkt.
Ik ga hier nu niet zwaaien met begrippen als “eenheid van verdeling”, maar als ik de hunne vergelijk met de – in mijn ogen zeer verdienstelijke – Vlaamse muziekclassificatie, dan wordt de zaak Bibliotheek Landegem versus Fnac Gent in het voordeel van eerstgenoemde beslist.

Tot zover deze zitting. Benadeelde partijen en misnoegde muziekleraren kunnen hoger beroep aantekenen.

HTML- en webpresentaties

8/03/07

Morgen staat in het graduaat BDI de module HTML- en webpresentaties op het programma. ‘t Is net als Inhoudelijke documentbeschrijving: indextalen 2 en Inleiding tot netwerk- en systeembeheer *hapt naar adem* een module van 40 uren, en de Commissaresse is ook in dezen niet tevreden met de officiële titel.

De HTML.
We zien XHTML, geen HTML. XHTML 1 is nu de standaard voor mark-up en vervangt HTML 4.
Soit, die X denken we er wel even bij.

Het koppelteken.
HTML – XHTML dus – en presentatie in één adem noemen is een misdrijf. De goede praktijk is om (X)HTML uitsluitend te gebruiken voor structurele of semantische mark-up en de grafische kant over te laten aan een presentatietaal als CSS.
De Commissaresse predikt als detective niet alleen de scheiding van recht en moraal, maar ook de volledige scheiding van structuur en presentatie. En dan staat daar dat koppelteken in de titel.
Soit, die denken we wel even weg.

De webpresentaties.
Als je die als zoekterm aan Google geeft, kom je bij (info over) PowerPoint presentaties op het web en online presentaties in Flash. Dingen die in de module-met-de-ongelukkige-titel nu net níet op het menu staan.

De Commissaresse heeft gevraagd of ze een andere titel mag hanteren. Dat mag, doch officieus, want voor een officiële wijziging is het wachten op een volgend leerplan.
Maar in plaats van te zeuren over de titel zouden we ons beter buigen over de vraag wat een module Webdesign voor toekomstige bibliothecarissen/documentalisten vandaag de dag moet inhouden: XHTML, CSS, ECMAScript, PHP, toegankelijkheid, XML toepassingen, blogs, wiki’s, RSS, CMS, …?
‘t Is te veel voor 40 uren.