Sporen gewist in 04/07

Gatekeepers: wanted?

27/04/07

Gisteren luisterde ik een debat af rond de impact van user generated content op de traditionele media, uitgeverswereld, muziekindustrie en culturele sector.

Was er een bibliothecaris in de zaal? Nee.

Ik dacht er één gespot te hebben, Patrick Peiffer die werkt in de Bibliothèque Nationale Luxembourg, maar hij was er – zo drukte hij me op het hart – niet voor de bib, maar namens Creative Commons.

In de zaal zat ook een collega van me, Carlo Van Baelen, maar hij was er als voorzitter van het Vlaams Fonds voor de Letteren.

Tijdens het debat werden op een scherm vooraan een aantal uitspraken geprojecteerd van enkele belangrijke aanwezigen.
Zo passeerde er ook een citaat van Carlo:

“Wanted: gatekeepers!”

Dat hield me de rest van de avond bezig, mede omdat ik in mijn vorige post geschreven heb over gateopeners en dat die niet (meer) nodig zijn.
Als mijn tenen al gaan krullen van het idee dat men bibliotheken ziet als de gateopeners van de toekomst, dan klinken gatekeepers me nog dissonanter in de oren.

Misschien heb ik de betekenis van het woord verkeerd begrepen.

Mijn Oxford Dictionary zegt erover: “a person in charge of allowing people through a gate”, Wikipedia: “persons or organizations that manage or constrain the flow of knowledge and information”.

Tijdens het debat stelde Patrick Peiffer zich terecht een vraag bij de bibliotheek als information provider, waarop een expert uit het panel, Dick Rijcken, freelance consultant nieuwe media, opperde: “a library must coach, inspire and teach its audience to do library work”. Even later had Bob Young, oprichter van internetuitgeverij LuLu.com, het over “the people formerly known as the audience”.

Dat is al wat anders.
Maar misschien heb ik het hele “Wanted: gatekeepers!” citaat verkeerd begrepen.
De Commissaresse zal Carlo Van Baelen er te gepasten tijde eens over ondervragen.

Taal naar mijn hart wordt alvast gesproken door Paul Doorenbosch en Theo van Veen in het laatste nummer van Informatie Professional (04/2007):

“De rol van de bibliotheek als instelling om zelf informatie beschikbaar te stellen en als kennisautoriteit wordt marginaler. Waar wij het in moeten zoeken is dienstverlening: niet langer het object en de kennis centraal stellen, maar de gebruikers (…); mondige mensen op internet die hun eigen keuzes bepalen en niet per se intermediairs nodig hebben; die steeds minder geloven in de persoon of de instelling als autoriteit.”

Dat is precies wat ik wou zeggen:

“Gatekeepers: not wanted (anymore)!”

Boekadviessites: waar is de bibliotheek?

23/04/07

In de bibliotheek 2.0 discussie ligt de nadruk meestal op de bibliotheek als aanbieder of gateopener. Zij moet heden een innovatieve toegang realiseren tot de collecties. Zij moet in deze 2.0 tijden een aangepaste digitale omgeving voor haar publiek ontwikkelen.

De Commissaresses tenen gaan daar een beetje van krullen en ik zal het hier nu eens ietwat zwart-wit stellen: niet de bibliotheek moet linken naar anderen, maar anderen moeten linken naar de bibliotheek.

Moet de klemtoon niet meer verschuiven naar toegankelijk zijn, naar zichzelf aanbieden? Is het (nog) aan de bibliotheek om een intelligente zoekomgeving te ontwikkelen? Moeten wij (nog) zorgen voor informatie, educatie, exploratie en – nu ook – interactie? Moeten wij (nog) investeren in zulke voorzieningen? Wordt dat niet even goed en alreeds door anderen gedaan? Hebben we daar eigenlijk de expertise en middelen wel voor?

Zo peinsde ik wat in zwart en wit tot mijn gedachten dwaalden naar boekadviessites. Hoe zou het daar zitten met de aanwezigheid van de bibliotheek?
Is dat geen unieke bibliotheek 2.0 kans? Iemand zoekt een titel van een goed boek, vindt en kan meteen zien of het boek beschikbaar is in de lokale bibliotheek, het desgewenst reserveren.

Ik heb vijf leessuggestiesites onder de loep genomen.

De eerste is Bibliotheek.nl Roman Advies:
“Met de Roman Advies machine kunt u aanbevelingen voor boeken of auteurs opvragen, gebaseerd op de leenhistorie van bibliotheek gebruikers.”
Een mooi 2.0 initiatief uit de sector, maar waar is de link met de bibliotheekcatalogus? Nergens.

Verder heb je Boekenzoeker.org, een project van Stichting Lezen Nederland, Stichting Lezen Vlaanderen en de Nederlandse Taalunie, gericht op kinderen en jongeren.
Op de informatiepagina voor volwassenen worden leerkrachten, ouders en bibliotheekmederwerkers aangesproken, maar bij de geadviseerde boeken nergens een verwijzing naar de bibliotheek.

Nog een site met boekentips is Iedereen Leest, ook ontwikkeld door Stichting Lezen Vlaanderen:
“Je kan boeken zoeken uit verschillende categorieën maar we hebben ook een boek dat past bij elke stemming van het moment.”
Een boek dat past bij mijn bibliotheekpas hebben ze echter niet.

Gaat het er anders aan toe bij de Angelsaksen?

Er is het commerciële What Should I Read Next:
“Enter a book you like and the site will analyse our database of real readers’ favourite books (over 20,000 and growing) to suggest what you could read next.”
Eens kijken wat ik laatst gelezen heb, dat was Spoetnik Liefde (Sputnik Sweetheart) van Huraki Murakami. De site suggereert me Amrita van Banana Yoshimoto.
Ja, die Banana wil ik wel eens pellen, en zie, ik kan doorklikken naar Amazon UK of Amazon US. Dat is fijn.

Tot slot zocht ik leestips bij whichbook.net:
“Whichbook gives readers an enjoyable and intuitive way to find books to match their mood.”

whichbook.net

Let vooral op het borrow knopje. Dáár is de bibliotheek!
Als je op het knopje klikt, kun je kiezen waar (in Groot-Brittannië) je woont en zo kom je dan op de juiste plaats in de bibliotheekcatalogus terecht. Even je kaartnummer en PIN code opgeven en het boek wordt voor je gereserveerd.

Geïntegreerd zoeken in verschillende databanken, dat is voor mij een beetje Web 2.0, bibliotheken die hun indexen aanbieden, en dan bedoel ik assertief zichzelf aanbieden aan andere sectoren, zodat die anderen de bibliotheek kunnen promoten, zulke partnerships, dat is voor mij helemaal bibliotheek 2.0.

Op verkenning in de Zeeuwse Bibliotheek

15/04/07

Het Groot Lexicon voor de Bibliotheekdetective zegt:
“Inlichtingen verzamelen doe je door met gepaste mensen te praten.”

Plaats: Middelburg (NL), Zeeuwse Bibliotheek

Tijd: 11 april 2007, 17u45-23u15

Informant: Edwin Mijnsbergen

Middelburg ligt een deugddoende fietstocht van Gent verwijderd.
Ondanks de tegenwind waren Smetty en ik na aankomst nog in voor een rondleiding door het bibliotheekgebouw.
Het idee om Edwin te ontmoeten dateerde van februari en dat zouden we niet zomaar laten voorbijgaan.

De eerste aanblik van de bib viel wat tegen. Had ik me laten misleiden door de romantische foto op zbdigitaal? Een beetje schemer, wat oranje lichten, een weerspiegeling in het donkerblauwe water, ja, romantiek misleidt.

Binnen was het aangenaam toeven. Als ik het interieur vergelijk met de openbare bibliotheek van Den Haag die ik enkele weken geleden bezocht, dan kon deze inrichting me meer bekoren, het was er ‘warmer’, of zo je wil, romantischer.

Wat bij bibliotheekrondleidingen opvalt, is dat je altijd begint bij het magazijn. Wordt het magazijn gezien als de trots van de bib (wat eigenlijk vreemd is) of heeft het een veeleer ruimtelijke oorzaak? We gaan van onderen naar boven en beneden ligt toevallig het magazijn.
Niet dat het niet gezien mocht worden. Een beetje magazijn heeft tegenwoordig een step en een kluis vol schatten, en die had het.

Verder toonde Edwin ons zijn hoofdbureau en vertelde hij uitgebreid over de modus operandi.
Uiteraard was ik in één corpus delicti bijzonder geïnteresseerd, het computerpark.
Dat lag er verlaten bij. Een eenzaam jongetje was (met zichzelf?) aan het gamen. Op zaterdagen, wanneer er in tegenstelling tot op woensdagavonden niet voor een pc betaald hoeft te worden, kan hij – zo zei hij – met zijn vriendjes spelen die dan ook in groten getale naar de bib afzakken.

Computers Zeeuwse Bibliotheek
Meer foto’s op Smetty’s Flickr

Nadat we terdege ingewijd waren in de geheimen van de Zeeuwse Bibliotheek, moest het eigenlijke kruisverhoor nog beginnen.
Het Groot Lexicon stelt:

“Als een bepaalde verdachte duchtig aan de tand gevoeld moet worden, besluit de recherche meestal tot een kruisverhoor. De verdachte wordt in een speciale kamer geplaatst, samen met één of twee rechercheurs. Deze stellen om de beurt vragen, zo snel mogelijk na elkaar.”

Zo geschiedde.
Die speciale kamer, dat was een gezellige Braai Tapperij, waar de vragen en antwoorden elkaar inderdaad in snel tempo opvolgden.

“Sommige ondervragers proberen een verdachte te laten doorslaan door hem te pijnigen met een sterke lamp, en langdurig opblijven.”

Maar Smetty en ik zijn geen beulen.
Zeker niet voor wie ons zo enthousiast ontvangt als Edwin deed.

Wie is de volgende? Onze fietsconditie verbetert zienderogen!