Bibwebsites, huilen met de pet op, of petje af?
Dinsdag organiseerde het Steunpunt Streekgericht Bibliotheekbeleid in de stadsschouwburg van Brugge de derde editie van de West-Vlaamse BIB-Awards. Er werden verschillende prijzen uitgereikt: de winnaars van de provinciale bibliotheekwedstrijd kregen vakantiecheques, het bibliotheekpersoneel van Menen werd met een verwendag beloond voor hun originele activiteit tijdens de bibliotheekweek, er waren boekenbonnen, en er werd een winnaar verkozen binnen een – tot op die avond – geheime categorie… de bibliotheek met de beste website. De Commissaresse maakte deel uit van de vijfkoppige jury die daartoe de circa 60 West-Vlaamse bibliotheekwebsites bezocht.
Dat was een behoorlijke kluif, maar wel interessant om zien.
Veel websites zitten ingebakken in het CMS, meestal inclusief huisstijl, van de gemeente. Dat zou ik op zich al een belemmering qua lay-out en navigatie durven noemen. Maar ik verneem van cursisten die er stage lopen of werken, dat openbare bibliotheken in meer dan dat beperkt worden. Bibliotheekmedewerkers krijgen soms gewoon geen toegang tot hún website. De ‘verantwoordelijke van de gemeente’ geeft het wachtwoord voor de FTP-server niet of voor het CMS of voor whatever, met als gevolg: verouderde inhoud, geen betrokkenheid, niets, nada.
Wat is dat toch met de gemeentes?
Geef ik les over webdesign en website usability, hoor ik de cursisten zeggen: “We kunnen er niets aan veranderen, want we krijgen het wachtwoord niet.”
Geef ik les over open source software, hoor ik ze zeggen: “Dat kunnen wij niet installeren, want we hebben daartoe geen rechten.”
Geef ik les over Bibliotheek 2.0, krijg ik de reactie: “Een blog beginnen, dat durven we niet. Stel je voor dat de gemeente erachter zou komen dat we met zoiets bezig zijn!”
Tjaaa.
Ik weet niet zo veel over visie en beleid van Vlaamse gemeentes, het is waarschijnlijk allemaal niet zo eenduidig, maar toch even informeren, gaat het er in Nederland ook zo aan toe?
De eerste prijs, een multimediacheque van 200 €, en drie zoenen, mocht ik dinsdag geven aan de Kortrijkzanen voor een bibliotheek mét visie op vrije software en een site vol zoets: zowel een nieuwsbrief als weblog, een aankoopsuggestieformulier, een uitgebreide webgids, een foto-archief op Flickr, een online ideeënbus, …
Proficiat bibliotheek Kortrijk!
15/12/07 om 0:58
Volgens mij zijn er weinig tot geen bibliotheken in nederland die hun / haar sites ondergebracht hebben bij een gemeente. Het lijkt me ook niet erg handig.
15/12/07 om 12:13
Ik weet dat bijvoorbeeld de bibliotheek Vlissingen onderdeel is van de site van de gemeente en Rotterdam gebruikt ook het CMS van de gemeente, meen ik. Dat weet ik echter niet zeker.
Maar als ik heel eerlijk ben zijn er nog veel sites waar ik echt van in vervoering raak, of waar ik niet meer ben weg te slaan. Ook die van ons niet. Er zijn wel sites die er goed uitzien of leuke onderdelen bevatten maar echt spektakel of vernieuwing blijft toch nog uitzonderlijk, bij mijn weten
Dat vond ik anderhalf jaar geleden en nu eingelijk nog steeds (http://zbdigitaal.blogspot.com/2006/05/websites-bibliotheken-vooral-saai.html)
Misschien moest ik ook weer eens op verkenning en kan ik mijn mening weer eens herzien…
15/12/07 om 15:27
Ja, ‘onderdeel’ zijn van de gemeente kan natuurlijk ook tot iets moois leiden, maar dikwijls blijkt het toch een bedreiging voor de artistieke vrijheid.
Voorbeelden van knappe onafhankelijkheidsstrijders – om er eens drie te noemen – zijn die van Peer (http://justbib.be/), Lommel (http://www.bibliotheek.lommel.be/) en Boutersem (http://www.bibliotheek.boutersem.be/).
17/12/07 om 8:41
En wat dacht je van een openbare bibliotheek die tot voor kort de website volledig in handen liet van een extern bureau? Updates bleven uiteraard beperkt, want elke tussenkomst van het bureau leverde een factuurtje op. Gelukkig beheert de bib nu zélf de website. Nu alleen nog HTML leren…
17/12/07 om 16:42
@Denis: Die bibliotheek is zeker geen alleenstaand geval. Dezelfde opmerking geldt hier trouwens als voor de gemeentes: samenwerken met een extern bureau kan leiden tot iets moois, maar dan alleen als het echt ‘samenwerken met’ betreft en niet ‘onder de knoet liggen van’.
19/12/07 om 7:53
alfred zegt:
Dat komt natuurlijk ook omdat er in Nederland relatief weinig gemeentelijke openbare bibliotheken zijn. Daarmee bedoel ik openbare bibliotheken waarvan de inrichtende overheid rechtstreeks de gemeente is. Heel wat openbare bibliotheken in Nederland zijn zelfbedruipend en dat impliceert dat ze ook autonomer zijn. In Vlaanderen is het merendeel van de openbare bibliotheken gemeentelijk (stedelijk), een enkele bibliotheek is een vzw of provinciaal.
Overigens hoeft het feit dat een openbare bibliotheek gemeentelijk is, geen nadeel te zijn. Op voorwaarde dat het gemeentebestuur (maar vaker nog de bevoegde schepen) warm gemaakt kan worden voor de bibliotheekwerking. En dat heeft dan weer niet alleen te maken met de politieke kleur van het gemeentebestuur, maar ook met de moeite en het lobbywerk dat de plaatselijke bibliothecaris zich getroost om zijn winkel te verdedigen.
19/12/07 om 8:01
Denis zegt:
Dat je HTML (of CSS) zou moeten kennen om een website van content te voorzien is natuurlijk flauwekul. Met een goedgekozen en correct geconfigureerd CMS hoef je van de technische kant van de zaak nauwelijks iets te weten.
Laat je begeleiden door een goede externe firma. Bepaal in samenspraak de structuur, de huisstijl, de basisinhoud. Kies in onderling overleg een geschikt CMS (dat zowel qua technische mogelijkheden als qua look-and-feel aan de verwachtingen en eventuele beperkingen voldoet) en laat dat CMS naar wens configureren. Misschien een flinke investering, maar dat is het wel waard. Met een goed werkend en correct geconfigureerd CMS kun je dan aan de slag. Technische inbreng is dan echt tot een minimum beperkt (bijvoorbeeld wel voor het eventueel aanmaken van bijkomende gebruikeraccounts en het toekennen van rechten daarop, of voor de implementatie van plug-ins, widgets enzovoorts in de loop der tijd).
19/12/07 om 8:13
Commissaresse zegt:
Als de gemeente de inrichtende overheid van de openbare bibliotheek is, dan lijkt het mij ook logisch dat de gemeente haar zeg mag en kan hebben wat de bibliotheekwebsite betreft. Als de gemeente er op staat dat bepaalde regels qua huisstijl enzovoorts gevolgd moeten worden, dan is dat zo. Het staat elke bibliothecaris vrij om voor zijn eigen bibliotheek op dat vlak zo veel mogelijk vrijheid op te eisen, maar een gemeentelijke bibliotheek is en blijft natuurlijk een gemeentelijke dienst. Zeker met het (vernieuwde) decreet op het lokale cultuurbeleid lijkt het mij logisch dat het beleid van de gemeente getransponeerd wordt en zijn weerklank vindt in het lokale bibliotheekbeleid.
Overigens kan het nog hallucinanter hoor. Een tijdje terug volgde ik een cursus rond e-marketing. Een van de cursisten was een mevrouw van een gemeentelijke culturele dienst van een gemeente in de rand rond Brussel (dat schets een beetje de context). Elke inhoudelijke wijziging die zij op hun deel van de website wilden doen, moest worden goedgekeurd door het College van Burgemeester en Schepenen. Ook aankondigingen van activiteiten enzovoorts. Dat leidde uiteraard tot een vorm van immobilisme of tot het feit dat een activiteit pas op de website verscheen als ze al voorbij was, gewoon omdat alles door de administratieve molen moest. En in dit geval gewoon misbruik van een overwegend Franstalig gemeentebestuur in een Vlaamse faciliteitengemeente van de Brusselse rand. Zo merkt men ook eens hoe in de praktijk communautaire kwesties tot triestige situaties kunnen leiden.
19/12/07 om 10:44
@Patrick: Uiteraard is dat allemaal geen probleem. Maar je zegt het zelf: het is een flinke investering. Dus zijn er bibliotheken die inderdaad nog met HTML en in het beste geval met CSS zitten te knoeien…
19/12/07 om 16:04
En een reactie uit Kortrijk zelve:
We zijn erg blij met de ‘award’, we werken al een tweetal jaren hard aan onze bescheiden Web 2.0 activiteiten. Juist omwille van de redenen, oorzaken en gevolgen die hier zo uitstekend verwoord werden, beslisten we een tijdje terug gretig gebruik te maken van de (al dan niet gratis beschikbare) Web 2.0 mogelijkheden die o.a. Flickr, Google maps, Youtube, Wikispaces en Blogger bieden. De voordelen zijn natuurlijk legio: vrijheid in layout, tools, redactiemogelijkheden en uiteraard gebruikersparticipatie.
Ik leg ook graag de nadruk op het feit dat motivatie, een goed opgeleid en enthousiast team de werkelijk kracht zijn achter gelijk welk initiatief. Creatieve mensen zijn ook gebaat met de broodnodige bewegingsvrijheid die, u raadt het al, uitgebreid voorhanden is in het ‘open source’ en ‘free’ ecosysteem. Deze methodiek en werkmiddelen zijn beschikbaar voor élke bibliotheek of openbare instelling, groot of klein, ongeacht het beschikbare budget.
20/12/07 om 23:40
@Jurgen: proficiat met jullie award. Ik heb er trouwens een eenvoudig item opgemerkt dat iedere bib direct kan toepassen (online IBL-aanvraagformulier waarmee je een IBL kan aanvragen van thuis uit). Hoe interactiever hoe meer publieksparticipatie.
De meeste cms’n zijn beperkt interactief (alsof men schrik heeft van een publieksparticipatie). Samen communiceren is wel veel leuker en efficienter dan éénrichtingscommunicatie. Web 2.0 toepassingen beter leren kennen en gebruiken is noodzakelijk. Daartoe kunnen web 2.0 workshops voor alle bibliotheekmedewerkers alleen maar helpen.