Sporen door 'afluisteren' ontdekt

Data salons

22/05/09

Op 26 maart vond in de Grote Kamer van Vooruit Gent datasalon1 plaats. Ik moest de zaal vroegtijdig verlaten, maar niet zonder van Rosemie Callewaert een klare kijk op Faceted Search te hebben gekregen en niet zonder een aantal zinvolle suggesties wat betreft het curriculum van onze Bibliotheekschool.
Ik had het gezelschap immers gevraagd wat er op het gebied van ontsluiting van kennis en informatie thuishoort in een langlopende bibliotheekopleiding zoals het graduaat BDI.

Enkele genoteerde bedenkingen:

– RDA is interessanter dan ISBD want in RDA zit ook het inhoudelijke, alsook een koppeling met FRBR

– vooral het belang van metadata dient onderstreept, cursisten moeten niet te veel met standaarden om de oren worden geslagen, maar vanuit publiekstoepassingen leren beredeneren hoe metadata best kunnen worden ingezet

– je lessen vullen met SISO en ZIZO geeft een verkeerd signaal en een vertekend beeld aan de cursisten: “SISO en ZIZO zijn belangrijk, de rest niet”, je zou SISO en ZIZO ook helemaal los kunnen laten en cursisten voor eventuele scholing naar de werkvloer verwijzen

Op vrijdag 5 juni kan ik niet bij datasalon2 zijn, maar voor wie geïnteresseerd is in Open Collections – het thema van die avond – of in een gezellig gesprek met een aantal gelijkgezinden, is dit tweede data salon ten zeerste aanbevolen.

Vissen en katten

4/03/09

Een attente cursist bezorgde me een afdruk van een post over Obama’s classificatietheorie, geschreven in volle verkiezingsstrijd. Bij Obama’s indeling van People merkt Martijn van Beek een veelheid aan invalshoeken op: geloof (People of Faith), afkomst (African Americans, Latinos), sekse (Women), leeftijd (Kids, Generation Obama), …
Niet correct volgens de regels van de klassieke classificatietheorie, die een eenheid van verdelingskarakteristiek vereist, maar wel afgestemd op Obama’s campagne: zoveel mogelijk doelgroepen aanspreken.
De auteur had een tip voor toenmalig senator Obama: “Hou het lekker simpel en deel de groep People in volgens de classificatietheorie van Bush: you’re either with us, or against us.”

Wel, er staan ons hier in Vlaanderen ook verkiezingstijden te wachten, en in de aanloop daarvan las ik onlangs in Knack een interview met een bekend politicus. Hij houdt er net als Bush een heel eenvoudige classificatie op na: er zijn Vlamingen en er zijn vreemdelingen.

Of je zou even goed van vissen en katten kunnen spreken. Op de vraag hoe het dan zit met ‘vreemdelingen’ die in Vlaanderen geboren zijn, antwoordde de politicus immers: “Het is niet omdat een kat in een viswinkel geboren wordt, dat zij een vis is.”

Studiedag Informatieontsluiting hic et nunc

5/10/08

Over twee maanden, op woensdag 3 december, vindt in Gent een studiedag over informatieontsluiting plaats.
Ik ben er erg mee opgezet, want het gaat over het toegankelijk maken van informatie en ik heb sprekers in huis kunnen halen die me zeer interessant lijken.

Op het programma:

Eric Sieverts
Keynote: Vinden dankzij/ondanks metadata

Clo Willaerts (Zappybaby)
Tagging op sociale netwerksites

Bart De Waele (Netlash)
Google als woordenaar van creativiteit/verbale spitstechnologie
Hoe offline woordenkunst vertalen naar een online omgeving: Humo als praktijkvoorbeeld

Rosemie Callewaert (Bibliotheek.be)
Inhoudelijke ontsluiting op zoeken.bibliotheek.be

Gert Nulens (SMIT/IBBT)
Onsluiting van multimediale content in Vlaanderen:
het BOM-Vlaanderen project

Micheline Lesaffre (IPEM/UGent)
Nieuwe mogelijkheden om met digitale muziekcollecties om te gaan

Voor 50 € bent u erbij. Inschrijven kan via deze webpagina.

Ontregelde huishoudens

13/05/08

Onder de titel Effenleggen of klassement? blogt een cursiste:

Sinds ik in de bibliotheekschool leer over klassementen, categorieën en soort bij soort plaatsen, lijkt mijn huishouden een zooitje ongeregeld. Nooit eerder had ik een wee gevoel toen ik de olie en azijn netjes tussen het afwasprodukt en de bloemenvoeding plaatste. Moet ik niet voeding bij voeding en niet voeding apart klasseren? En wat doet die soepketel in dezelfde kast? Juist ja, die was te groot om in de kookpottenlade onder te brengen.
Die kookpottenlade lijkt bij het uitruimen anders ook handig als flessenlade voor die flessen die te groot zijn voor de echte flessenlade.
Kleefband? In de kast met de fotocamera en de wijnglazen. Als er vrienden op bezoek komen, dan denken we er tenminste aan om enkele foto’s te nemen, en die kleefband dient om de batterij van die camera op zijn plaats te houden. Als dat geen vanzelfsprekend klassement is…

De boodschap is duidelijk: bibliotheekopleidingen leiden tot ontregelde huishoudens!

LibrarianRank, terugzetkasten en fotoverhalen

17/03/08

Onder de titel <TAGGING>: de gebruiker koning op eigen domein vond vrijdag 7 maart een conferentie plaats georganiseerd door de IDM-opleiding van de Haagse Hogeschool.
In hun welkomstwoord lichtten zowel Willy van der Kwaak als Klaas Jan Mollema het doel van deze alumni bijeenkomst toe: het werkveld meer bij het onderwijs betrekken.

Eerste spreker was Jenny Levine (ALA, The Shifted Librarian). De presentatie kun je op haar wiki vinden, maar – zoals Moqub opmerkte – vertelde ze voor wie al wat over tagging weet, weinig nieuws. Het is echter altijd interessant om een Amerikaanse aan het woord te horen, vooral omdat ze tussen haar uitleg door ook haar visie liet doorschemeren. Jenny Levine blijkt het idee van complementariteit toegedaan: naast amateurs ook professionals, naast tagging ook gecontroleerde ontsluiting, en naast (Google’s) PageRank, zo vond zij, zou er ook een LibrarianRank moeten komen, een ranking die indicaties geeft over ‘authority’ en ‘quality’. Een LibrarianRank, dat is op zijn minst een gedurfde uitspraak in deze tijden!

Jan David Hanrath beantwoordde als architect de vraag hoe je meer ruimte binnen een bibliotheekgebouw kan creëren mét behoud van de fysieke collectie. Daarnaast had hij het over de intelligente bibliotheek, ofwel de mogelijkheden die ontstaan door wifi, smartphone, mobiele catalogus en rfid in de bib te combineren. Ook interessant was zijn antwoord op de vraag: is tagging toepasbaar op het fysieke bibliotheekgebouw? Daarvoor had hij een ‘just returned’ kast bedacht waar de bezoekers zelf hun boeken kunnen terugplaatsen op gelabelde rekken. Via labels als inspirerend, saai, mooi, leuk, spannend en nuttig zouden lezers hun smaak kunnen aangeven, informatie die dan aan de bibliotheekrecords kan worden toegevoegd. Jan David Hanrath is – terecht – beducht voor enige statistische vervuiling: het valt te verwachten dat heel wat (gehaaste of onverschillige) bezoekers hun te droppen materialen gauwgauw op een willekeurige plank gooien.

Laatste spreker was Ado Kroes van Fotografiemuseum Amsterdam. Daar loopt het project What’s your story waarbij jongeren met behulp van iPods een eigen verhaal vertellen bij hun favoriete museumfoto’s. Mooi voorbeeld van user-generated content, maar de link met tagging was mij niet helemaal duidelijk. De opnames worden gearchiveerd, maar zijn vooralsnog niet gekoppeld aan andere data in bijvoorbeeld een catalogus.

Hehe, zouden zulke verslagjes goed zijn voor mijn LibrarianRank, of moet ik bij Jenny Levine eens informeren naar wat LibrarianRank Optimization Tips? :-)

Cultuur in een netwerksamenleving

28/02/08

Onder de naam Under construction: cultuur in een netwerksamenleving vond op donderdag 14 en vrijdag 15 februari aan de VUB een conferentie plaats georganiseerd door Cultuurlab, de e-cultuurcel van onderzoeksgroep IBBT/SMIT en CHIPSvzw.

De eerste die vrijdag in de track Virtuele cultuurparticipatie aan het woord kwam, was Gert Nulens, drijvende kracht achter Cultuurlab. Hij stelde de resultaten voor van een participatiesurvey waarin drie vragen centraal stonden: wie zoekt online informatie over cultuur, wie koopt online cultuurproducten aan, wie beleeft online cultuur?
Niet verrassend waren de opgemerkte verschillen op grond van leeftijd, opleiding en geslacht. Ook de bevinding dat de muzieksector er bovenuit springt en dat cultuur die in real life populair is, dat ook is in een virtuele omgeving, was weinig nieuws onder de zon.
Interessanter was de constatering dat 30% van de ondervraagden die beweren virtueel te participeren dit maar zelden of nooit doen in real life, of anders geformuleerd: het reële en virtuele publiek overlapt voor 70%. Trekt online cultuur onverwachte publieken aan? Iemand uit de zaal vroeg om nuancering: wanneer wie slechts eenmaal om de 6 maanden online iets beluistert/bekijkt, ook als participant wordt beschouwd, dan is cultuurparticipatie wel heel ruim genomen.

Daarna nam Jos de Haan (Erasmus Universiteit Rotterdam) het woord met een voorstelling van een onderzoek, uitgevoerd door Frank Huysmans, naar internet als bron van cultureel erfgoed informatie. Hoe gaan mensen op zoek naar informatie over het verleden? De conclusie hier was dat het receptieve een stuk belangrijker blijkt dan het actieve. Op de hoogte komen en blijven is voor de verschillende doelgroepen duidelijk van meer belang dan het zelf delen van informatie.
Jos de Haan presenteerde ook het onderzoek van Sylvie van der Poll naar het gebruik van theaterwebsites onder het publiek van 13 Nederlandse theaters. Het profiel van de digitale bezoekers lijkt op dat van de fysieke bezoekers. Die relatie tussen virtueel en reëel blijkt ook uit de bevinding dat 85% van de ondervraagden binnen 30 minuten reistijd van het theater woont, en dat de websites vooral gebruikt worden voor praktische doeleinden voorafgaand aan theaterbezoek.
Toch poneerde Jos de Haan dat er potentie is om via internet een nieuw, groter publiek te bereiken. Dit ontlokte aan de zaal de bedenking hoe je dat louter virtueel theaterpubliek dan naar het ‘echte’ theater trekt, of geef je ze online voorstellingen en zo ja, is dat dan wel ‘echte’ theaterparticipatie?

In de namiddag schoof ik aan voor nog meer onderzoeksresultaten in de track Jongerencultuur en ICT.
Eerst nam Hans Martens (Universiteit Antwerpen) het woord. Hij is bezig met media-educatie en bracht een analyse naar voren van de vijf werelden in INgeBEELD3, een audiovisueel vormend project met als doel het stimuleren van kritisch en creatief mediagebruik. Bij de vraag of de culturele en politieke doelstellingen van media-educatie via dit project wel bereikt worden, plaatste Hans Martens nogal wat vraagtekens.

Tim Van Lier (IBBT/SMIT) onderhield ons over Ketnet Kick, de online 3D multi-player omgeving van de VRT voor Vlaamse kinderen. Ketnet Kick geldt als een good practice van een spel dat zowel creativiteit als samenwerking stimuleert, een goed voorbeeld ook van evenwicht tussen educatie en plezier. Rest nog de vraag waar zo’n digitale speelplaats voor kinderen thuishoort, in de vrije tijd of kan het ook in de klas?

Chris Vleugels (IBBT/SMIT) stelde dat de digitale generatie niet bestaat, dat het credo van iedereen prosumer een mythe is. Hij had gedurende een periode van 10 maanden 17 jongeren gevolgd om te kijken of zij voldoen aan de hoge verwachtingen die men van de huidige generatie heeft. De 12-18 jarigen bleken slechts in geringe mate creatieve gebruikers: user-generated content beperkte zich bij het onderzochte panel tot het laden van foto’s op een sociaal netwerk en een occasioneel filmpje op YouTube. Vooral cadeaus aan elkaar leidden al eens tot creatief ICT-gebruik: fotocollages, PowerPoint-presentaties, verzameldcd’s van gedownloade nummers mét eigengemaakt hoesje.
Chris Vleugels concludeerde dat de creatieve mogelijkheden van ICT nog niet ten volle benut worden en dat daar zeker een rol voor het onderwijs in is weggelegd.

Ook in de volgende track, e-cultuurbeleid: kansen en uitdagingen, kwamen drie sprekers aan het woord.
Geert Wissink (Stichting Nederland Kennisland) hield een korte uiteenzetting over Beelden voor de toekomst, een grootschalig project om 100 jaar audiovisueel erfgoed te conserveren, digitaliseren en ontsluiten. Ik noteerde zowel de research blog als het Onderwijs Media Platform als de moeite waard om verder op te volgen.

De volgende twee sprekers waren naar Brussel afgezakt namens onze openbare omroep.
Walter Couvreur toonde eerst hoeveel procent van de zendtijd de verschillende tv- en radiozenders momenteel aan cultuur besteden. Klara kwam hier uiteraard uit als dé cultuurzender, maar waarom dit niet uitbreiden naar televisie, internet en mobiele toepassingen?
De VRT zal in de toekomst haar culturele opdracht verwezenlijken via het webplatform Klara.be en de drie dimensies van de Cultuurdelta: de VRT-kanalen, content van individuen én materialen uit de culturele sector. Alleen, die driehoeksrelatie met user-generated content en de culturele sector moet nog gerealiseerd worden, want tussen de partners blijkt menig rechtenprobleem in te staan.
Over de (auteurs)rechten én plichten die bij e-cultuur komen kijken, zette Monika Meysmans ook een boompje op. Als de VRT eigen producties wil uitzenden, moet ze al tal van contracten en regelingen treffen. Wanneer het dan gaat om uitwisseling van content met de culturele sector, wordt het allemaal alleen maar problematischer en ingewikkelder.

Tot slot was het tijd voor het debat. Enkele belangrijke spelers uit het culturele veld (Hugo Callens (Socius), Koen Roelandt (Forum voor Amateurkunsten), Karen Vander Plaetse (Vooruit), Carolien Coenen (CJSM), Kristof Michiels (IBBT)) lieten hun licht schijnen over de 10 stellingen die hen door moderator Gert Nulens werden voorgedragen.
Waarom zat er niemand uit de bibliotheekwereld in dit panel? Ook zo iemand had interessante replieken kunnen geven op statements als:
– E-cultuurprojecten die op zoek zijn naar publieksvernieuwing eindigen vaak in publieksverbreding en -verdieping.
– De cultuurparticipant zal zelf een steeds grotere rol opnemen in de digitale cultuurruimte. Exit de expert en culturele canon.
– Auteursrechten zijn niet langer houdbaar in de digitale cultuurruimte.
– De digitale kloof zal vanzelf verdwijnen.
– Waar een wil is, is een (digitale) weg. De implementatie van digitale projecten is niet alleen een kwestie van kunnen, maar vooral van willen.

Het bijwonen van deze conferentie heeft me vooral doen relativeren, hoewel relativering lang niet in de stem van alle sprekers even duidelijk weerklonk. Is vernieuwing via e-cultuur ijdele hoop in de zin dat je veeleer hetzelfde publiek op een andere manier zal bereiken dan echt nieuwe doelgroepen? Kan internet cultuurparticipatie daadwerkelijk verhogen? Is het wel zo dat de jongeren van vandaag naast consumeren ook naar hartelust (willen) produceren?
Verder waren de gesprekken in de gangen weer geestverruimend. Iemand vertelde dat er pas sinds een zestal maanden vanuit (kleine) culturele organisaties meer en meer vragen komen over wat ze met Web 2.0 kunnen aanvangen. De belangstelling op Informatie 2007 voor alle lezingen die met Web 2.0 te maken hadden, wees voor bibliotheken op een gelijkaardig ontluikende liefde.

De eerste volwaardige conferentie van Cultuurlab was een meer dan geslaagde bijeenkomst, een die zeker een jaarlijkse editie verdraagt. Hou hun blog in de gaten!

De nieuwsgierige bibliothecaris

22/02/08

Smetty wees de Commissaresse op onderstaand citaat gepubliceerd op detender@media:

Er is een theorie die stelt dat mensen die erg nieuwsgierig zijn, meer dan andere mensen open staan voor nieuwe impulsen en tegelijkertijd een behoefte hebben om dingen te ordenen. Vaak gaan die twee niet samen. Er zijn veel mensen die openstaan voor nieuwe dingen, maar verder geen enkele behoefte voelen daar patronen in te zoeken. Er zijn ook genoeg mensen die op zoek zijn naar patronen, maar de vernieuwing graag uit de weg gaan. Als je beide neigingen hebt, ben je bovenmatig nieuwsgierig.

Roland Van der Vorst, “Nieuwsgierigheid”, NwADAM, 2007

Voilà, ook al gaat het boek Nieuwsgierigheid er helemaal niet over, Van der Vorst heeft hiermee dé bibliothecaris gedefinieerd. Niet enkel nieuwsgierig, niet enkel ordeningsgezind, maar vernieuwingsgericht en daar dan wat orde in scheppen.

Permeke 2.0

23/10/07

Iemand zei dat hij voor verantwoordelijke digitale informatiebemiddeling in bibliotheek Permeke (Antwerpen) gesolliciteerd had.
In de omschrijving en het profiel van de vacature stond veel 2.0:

U begeleidt en stimuleert medewerkers in hun digitale ondersteuning aan klanten door o.a. gebruik te maken van Web 2.0 toepassingen en hiertoe instructie- en begeleidingsmateriaal te ontwikkelen
In samenwerking met het IT-ontwikkelingsteam doet u voorstellen zoals het integreren van Web 2.0 toepassingen in de werkomgeving, het ontwikkelen van een interactieve service, en het implementeren ervan.
U volgt de nieuwe ontwikkelingen op in dit vakgebied.
U beschikt bij voorkeur over een grondige (praktische) kennis van diverse Web 2.0 toepassingen die voor informatiebemiddeling kunnen aangewend worden.

Acht maanden geleden noemde Edwin een Nederlandse bibvacature waarin 2.0 vaardigheden gevraagd werden, nog een mijlpaal.
Kijk waar we nu, ook in Vlaanderen, staan.

De selectieprocedure vond vandaag plaats.
Ben benieuwd wie de kersverse tweepuntnuller wordt!

Serendipity (2)

5/10/07

Gisteren was ik dus bij Stichting Lezen in Antwerpen. We hebben daar eigenlijk meer over muziek gesproken dan over literatuur, maar allez, da’s ook interessant. De naam van Last.fm is meerdere keren gevallen, maar Johan wees ons ook op Deezer.com, gratis on demand muziek. Super. Je kan ‘elk’ nummer dat in je opkomt, opvragen en meteen beluisteren. Bovendien zit er een – Last.fm look-a-like – SmartPlaylist in.

Deezer - SmartPlaylist

‘t Bestaat al een tijdje. Soms kun je er zo naast kijken.
Gebrek aan serendipity. Dringend mijn vergrootglas afstoffen!

Maar het ligt ook aan een zekere onverschilligheid. Online streaming of radio, het kan me niet bekoren: bij Stubru een maximale kwaliteit van 96 kbps, bij 4 FM ook, bij Last.fm is het 128 en bij Deezer zal ‘t vast niet beter zijn. Zoiets kan hoogstens door mijn beugel voor een lekkere techno-beat, maar voor klassieke of meer melodieuze muziek?
Vroeger, toen ik nog in een open bebouwing woonde, had ik een uitmuntende versterker en van die goeie Marantz boxen. Nu is het een bescheidener Sony stereoketen, maar toch, ik koop cd’s in de winkel. Ook als cadeau voor de cd-lozen die uitsluitend online luisteren en af en toe andermans cd’s rippen aan 128 kbps.

Dus trok ik gisteren na de meeting door Antwerpen stad op zoek naar een cadeau uit de betere platenzaak. Geen gebrek aan serendipity: niet alleen het cadeau ging mee naar huis, ook The Doobie Brothers. Nooit gedacht dat ik die zou zoeken.

Ik heb me trouwens geheel 1.0-gewijs op het cadeau laten wijzen. Niet een of andere ‘rate & review’ maar ‘expert’ Serge Simonart noemde het in Humo de cd van het jaar.
En ja, na 50 keer beluisteren op de hifi installatie, zal ik het, voor ik het vanavond weggeef, gauw gauw rippen aan 940 kbps.

Informatie 2007 – Productpresentaties

21/09/07

Op Informatie 2007 heb ik ook twee productpresentaties afgeluisterd.

Vrijdag sprak Taco Ekkel namens Medialab over My Discoveries van AquaBrowser, op biblioblogs al menigmaal de revue gepasseerd.

Donderdag had ik postgevat aan de beursstand van de Vlaamse provincies (en nee, niet alleen omdat ze daar lekkere wijn schonken). Ik kreeg er een uitvoerige privé-uitleg van Joris Eeraerts over Ovinob (Oost-Vlaams InformatieNewerk van Openbare Bibliotheken) en ik ging daar nog uitgebreid verslag van uitbrengen (over de federated search, de verfijnmogelijkheden, de mashups, het Dashboard, de rate & review, de attenderingen en andere aanbevelingen, …), maar op informatiebeheer.be zijn ze me voor!

Inderdaad, er gebeurt al heel wat in onze achtertuin en ik spring nu op de fiets richting Zomergem, naar de dichtstbijzijnde Ovinob-bibliotheek, want ik wil zo snel mogelijk zo’n MijnOvinob.be-account.