Op Informatie 2007 heb ik het grootste deel van dag twee in aula twee doorgebracht.

Over FRBR wou ik wel eens wat horen, ook al is formele ontsluiting veel minder mijn ding dan inhoudelijke. En ja, ik kan er dankzij Rosemie Callewaert nu toch een woordje over meepraten. Denk ik.

Verder wou ik Johan Velter (Openbare Bibliotheek Gent) wel eens zien spreken over het GIS-project, al is het vooral sociologe Els Verhasselt die ik zal onthouden. Zij slaagde erin om op geheel sexy wijze de theorie achter de correlatiecoëfficiënt uit te leggen.

Nog iemand die ik niet wou missen, was Edwin Van Troostenberghe, bibliothecaris openbare bibliotheek Middelkerke en verantwoordelijke project Delphi. Op Informatie 2007 kwam hij de Bronnenwijzer voorstellen, een tool bij het professionaliseren van inlichtingenwerk.
Ik had niet gedacht dat dit een 2.0 project zou zijn, maar Edwin kondigde het in zijn korte introductie wel zo aan. Het vervolg was een prima presentatie, maar de Commissaresse gaat niet akkoord met die 2.0 sticker.

Een testversie en alle informatie rond het concept kun je bekijken op www.bronnenwijzer.be, maar Edwin demonstreerde het vanuit de collectieve catalogus WINOB. Je zoekt bijvoorbeeld op dementie, diabetes, solliciteren, en dan verschijnt een wit-in-rode i:

De ‘klant’ klikt en krijgt in een aparte interface een overzicht van aanbevolen boeken, websites en multimedia die in zijn vraagcontext relevant kunnen zijn:

Tuurlijk is inlichtingenwerk belangrijk, maar ik ben er niet van overtuigd dat het inlichtingenwerk (aan de balie) van de fysieke bibliotheek zich zomaar laat vertalen naar een virtuele omgeving.
Het doet me denken aan al die bibliotheekcatalogi (van weleer), niet meer dan een letterlijke omzetting van de oude kaartenbakfiches naar databankrecords.
Dat is geen Web 2.0.
Of aan classificatie/plaatsingssystemen die (indertijd) letterlijk naar het web vertaald zijn om dan daar websites mee te ordenen.
Fout fout fout.

De Bronnenwijzer komt niet tegemoet aan de autoriteitsverschuiving die Bibliotheek 2.0 kenmerkt. Integendeel, het gatekeeper-schap van de bibliotheek staat voorop: een team van informatieprofessionals gaat selecteren voor de klant, lijstjes maken (‘keurlijsten’ noemen ze het).
Ik geloof daar niet meer zo in, toch niet in een online omgeving. Op het web bevindt zich de zelfstandige klant, die op grond van eigen criteria zelf wil kunnen filteren.

Edwin plaatste de Bronnenwijzer in zijn presentatie tegenover de verfijnmogelijkheden zoals aanwezig in zoeken.bibliotheek.be en zoeken.bibliotheek.nl. Die noemde hij niet-intelligent.
Mm, ik hoor elke dag hoe enthousiast zoekers over die ‘faceted search’ zijn. Daarom, waarom moet je naar die Infowijzers via een extra klik op zo’n wit-in-rode i? Weer een klik, weer een tool, geen integratie.
De interface zou heel wat meer 2.0 zijn, als de – overigens zinvolle – informatietypes van de Infowijzer (bv. een oriëntatie op diabetes, lekker eten als diabeet, kinderen en diabetes, getuigenissen van diabetici, praten met anderen, op de hoogte blijven van diabetes, cursusaanbod) geïntegreerd bij de verfijnmogelijkheden zouden komen te staan, een bijkomend facet van inhoudelijke ontsluiting meer toegespitst op doel, doelgroep en gebruiksnut van de bronnen.

Als instrument voor de inlichtingenwerker aan de balie zie ik er wat in, het is een knap project en Edwin Van Troostenberghe is een goede spreker, maar wel 1.0.

Komende winter ben ik van plan om te gaan langlaufen, voor ‘t eerst.

Zo was er enkele dagen geleden ook een ‘voor ‘t eerst’. Gepodcast.
Ik dacht, daar luister ik niet naar, ik wil het niet horen, niet, echt niet.
Dan luister je toch. En stiekem vind je dat podcasten eigenlijk wel leuk. En beluister je ze allemaal.
In het schema staan podcasten en videocasten rechts onderaan, een complexe oplossing voor een klein probleem.

Zo denk ik ook over dat langlaufen.

Maar misschien verdient podcasten wel een schema-upgrade.
In een presentatie van deze mannen zag ik de mogelijkheden van podcasten voor de bibliotheek nog eens netjes opgesomd, vandaar.

Op aanraden van Jens De Groot heb ik me trouwens aan het slidecasten gezet. Lang heeft het experiment niet geduurd, dat synchroniseren is me net iets te veel een gepruts, dus heb ik gauw gekozen voor de luie optie, je linkt de podcast in SlideShare, maar de slides laat je door de bezoeker bedienen.

Ook een idee voor dat langlaufen, me gewoon laten voortduwen.

Tijdens mijn optreden heb ik het bibliotheekpersoneel ook gevraagd:

Wat zou je in je bib met een weblog kunnen/willen aanvangen?

Enkele reacties:

“We hebben toch al een website?”

“De mensen kijken nog geeneens naar onze website, wat zouden ze dan in onze blog geïnteresseerd zijn?”

“We hebben toch al een nieuwsbrief?”

Het was dus het moment om blogs eens tegenover ‘gewone’ websites, forums en nieuwsbrieven te plaatsen, al kunnen ze natuurlijk ook allemaal vredig naast en met elkaar leven.

Dat de periodiciteit bij nieuwsbrieven (bv. eenmaal per maand) een nadeel is, daarover was iedereen het eens.

Dat interactie via de website of nieuwsbrief moeilijker ligt, daarvan was dan weer niet iedereen overtuigd:
“De mensen kunnen ons toch altijd mailen?”

Dat velen niet graag hun e-mailadres ‘afgeven’ voor een nieuwsbrief en dat het een voordeel is dat dat voor blogs niet hoeft, ontlokte deze reacties:

“Inderdaad, bij inschrijving geven de mensen ook niet graag hun e-mailadres af. Maar als je dan zegt dat het is om hen ervan te kunnen verwittigen dat ze boete hebben staan, dan willen ze het wél.”

“Wij hebben – zonder voorafgaandelijk verzoek – alle e-mailadressen uit het systeem gehaald en daar sturen we nu onze nieuwsbrief naar. Veel beheer komt daar dus niet bij kijken. Mensen kunnen zich desgewenst wel uitschrijven.”

Dat dat mag, wist ik niet, maar het kan, dat weet ik nu.

Bestaat er een goed (Nederlandstalig) artikel dat netjes de verschillen tussen website, weblog, forum en nieuwsbrief (gedrukt en digitaal) opsomt, daarbij de voor- en nadelen van deze media, graag met bibliotheken in het achterhoofd? Ik kon er niet meteen een opsporen.

De ‘beste’ uitleg vind ik voorlopig in artikels van commercanten en marketeers zoals bv. visie op nieuwsbrieven van Sitan Development en een post over bedrijfsmatig webloggen van so many thoughts.

Kent iemand iets beters?

Wat plezant is aan het vertellen van een verhaal, is dat je dan ook je toehoorders kan afluisteren.

Een vraag die ik het aanwezige bibliotheekpersoneel tijdens mijn optreden in de bijscholing Digitaal Inlichtingenwerk gesteld heb:

Welke weblogs lees je en hoe doe je dat dan?

4 op de 12 hadden ooit al wel eens naar een blog gekeken, hoewel ik uit de antwoorden niet altijd kon opmaken of het wel degelijk om een weblog ging dan wel om een ‘gewone’ website.

Eentje volgt de blog van een journaliste in Argentinië, dit door telkens opnieuw naar vrtnieuws.net te surfen en dan enkele keren door te klikken tot ze bij de betreffende blog komt.

Een ander leest de lifelog van haar neef, die ze aan de favorieten van haar webbrowser heeft toegevoegd.

Er was nog iemand die elektronisch op de hoogte blijft van wat een neef op wereldreis uitspookt, dit door in het update mailtje dat die neef geregeld stuurt telkens de link naar zijn blog te volgen.

Tot slot had iemand ooit de fotoblog van Michiel Hendryckx bekeken. Dat ging zo: ik schreef me in voor de nieuwsbrief van De Standaard die ik vervolgens dagelijks per e-mail ontving, daarin stond dan telkens een link naar die fotoblog en daar klikte ik dan op.

RSS: niemand.
Biblioblogs of andere ‘professioneel’ gerichte blogs: niemand.

Niet dat deze twaalf niet geïnteresseerd waren.
Integendeel, na een beetje uitleg vroeg iemand spontaan waar ze een overzicht kon vinden van Vlaamse biblioblogs.

Mja, ik heb mijn speurtocht eens overgedaan.
Hoeveel blogs moeten er zijn om van een overzicht te mogen spreken?

Soms heeft een Commissaresse het makkelijk.
Dan geven ‘verdachten’ zichzelf aan.

Zo kreeg ik een mailtje van een bibliothecaresse Architectuur en Stedenbouw die graag ook voor de bbwards genomineerd zou worden met haar del.icio.us pagina, naar eigen zeggen in ‘Otletiaanse traditie’.
No prob. Naast de Flickr van bibliotheek Lommel en de YouTube van bibliotheek Malle zal ze meedingen naar de prijs voor inventiefste social software toepassing.

Verder diende zich nog iemand aan in de RSS categorie.
Hij wees me op twee interessante toepassingen.

De eerste is die in de gezamenlijke ISIS catalogus van een aantal openbare bibliotheken uit de provincie Antwerpen.
Er zijn twee RSS feeds beschikbaar, een op alle nieuwe aanwinsten (dagelijkse update) en een op de nieuwe items voor een specifieke (door de gebruiker op te geven) zoekvraag (ook dagelijkse update).

De tweede is die van bibliotheek Boutersem. Daar vind je allerlei feeds voor de laatste aanwinsten (alles, romans, non-fictie, fictie jeugd, non-fictie jeugd, strips volwassenen, strips jeugd, fictie 14 tot 18 jarigen, pop, klassiek, filmmuziek, wereldmuziek, hedendaags, jazz, dvd).

Mijn tipgever zei: “Wie de openingspagina van deze bib even nader bestudeert, zal merken dat hier een gedreven Web 2.0 – fanaat aan het werk geslagen is…”

Inderdaad, ik vind woordenwolken en een del.icio.us pagina (concurrentie voor bovenvermelde!), maar wat vooral opvalt, is de mogelijkheid om via een formulier commentaar en/of quotering bij een catalogusitem te plaatsen. Think we’ve got a winner…

Gisteren luisterde ik een debat af rond de impact van user generated content op de traditionele media, uitgeverswereld, muziekindustrie en culturele sector.

Was er een bibliothecaris in de zaal? Nee.

Ik dacht er één gespot te hebben, Patrick Peiffer die werkt in de Bibliothèque Nationale Luxembourg, maar hij was er – zo drukte hij me op het hart – niet voor de bib, maar namens Creative Commons.

In de zaal zat ook een collega van me, Carlo Van Baelen, maar hij was er als voorzitter van het Vlaams Fonds voor de Letteren.

Tijdens het debat werden op een scherm vooraan een aantal uitspraken geprojecteerd van enkele belangrijke aanwezigen.
Zo passeerde er ook een citaat van Carlo:

“Wanted: gatekeepers!”

Dat hield me de rest van de avond bezig, mede omdat ik in mijn vorige post geschreven heb over gateopeners en dat die niet (meer) nodig zijn.
Als mijn tenen al gaan krullen van het idee dat men bibliotheken ziet als de gateopeners van de toekomst, dan klinken gatekeepers me nog dissonanter in de oren.

Misschien heb ik de betekenis van het woord verkeerd begrepen.

Mijn Oxford Dictionary zegt erover: “a person in charge of allowing people through a gate”, Wikipedia: “persons or organizations that manage or constrain the flow of knowledge and information”.

Tijdens het debat stelde Patrick Peiffer zich terecht een vraag bij de bibliotheek als information provider, waarop een expert uit het panel, Dick Rijcken, freelance consultant nieuwe media, opperde: “a library must coach, inspire and teach its audience to do library work”. Even later had Bob Young, oprichter van internetuitgeverij LuLu.com, het over “the people formerly known as the audience”.

Dat is al wat anders.
Maar misschien heb ik het hele “Wanted: gatekeepers!” citaat verkeerd begrepen.
De Commissaresse zal Carlo Van Baelen er te gepasten tijde eens over ondervragen.

Taal naar mijn hart wordt alvast gesproken door Paul Doorenbosch en Theo van Veen in het laatste nummer van Informatie Professional (04/2007):

“De rol van de bibliotheek als instelling om zelf informatie beschikbaar te stellen en als kennisautoriteit wordt marginaler. Waar wij het in moeten zoeken is dienstverlening: niet langer het object en de kennis centraal stellen, maar de gebruikers (…); mondige mensen op internet die hun eigen keuzes bepalen en niet per se intermediairs nodig hebben; die steeds minder geloven in de persoon of de instelling als autoriteit.”

Dat is precies wat ik wou zeggen:

“Gatekeepers: not wanted (anymore)!”

Op 22 januari stond de Commissaresse in de Zoo van Antwerpen tussen tijgers en toekans te luisteren…
…naar de toespraak van Vlaams minister Bert Anciaux ter gelegenheid van de ontmoetingsdag voor bibliotheken.

Zijne ministers woorden werden door haar verborgen microfoon feilloos geregistreerd (of was het Anciaux niet, dat kon ze vanachter die boom niet goed zien).
Samen met tijgers en toekans hoorde ze hem vragen:
“Welke meerwaarde heeft het netwerk van bibliotheken te bieden aan de gebruiker van Wikipedia, Librarything.com, YouTube, web2.0 en ga zo maar door?”

De Commissaresse dacht, ik moet die zaak oplossen, ik start vandaag nog – voor iedereen die zich gelijkaardige vragen stelt – een zoektocht naar Web 2.0 sporen in de Vlaamse bibliotheek.

Zo geschiedde en zal geschieden, hier, op deze blog, tot u en ik voldoende aanwijzingen vergaard hebben, want het onderzoek is niet geheim en de Commissaresse kan steeds extra bewijsmateriaal gebruiken.

Het was interessant, die dag in de Zoo van Antwerpen.
Minister Anciaux vond dat “we beschikken over een stevig en slagkrachtig orkest, op een machtig schip dat con brio ijsbergen ontdekt en ontwijkt.”
Ik hoop dat dat orkest de 2.0 boot niet zal missen. En zo ga ik door.