Bovendien stelt heel wat literatuur dat ordenen aangeleerd is, dus geen instinct?

Dat ordenen aangeleerd is, hoeft niet in strijd te zijn met de evolutieleer. Tegenwoordig wordt vrij algemeen aanvaard dat de evolutie niet alleen een biologische, maar ook een culturele factor heeft. De genen tegenover de zogenaamde memen. Dus ordenen kan als culturele factor van de ene generatie op de andere worden doorgegeven omdat dit ons evolutief voordelen biedt. Biologische evolutie gaat relatief traag, culturele evolutie kan veel sneller gaan. Denk bijvoorbeeld aan de technologische evolutie die ons mogelijkheden biedt die we met een louter biologische evolutie niet of zeer veel trager zouden hebben.

Dat iedereen zijn eigen manier van ordenen heeft, zou verklaard kunnen worden vanuit de hypothese dat iedereen de wereld op zijn eigen manier waarneemt. Of zoals Wittgenstein zei: “Meine Welt ist die erste und die einzige.”

We hebben dus gezien hoe instinctief de behoefte om te ordenen bij mensen is. Het is een drang om niet ten onder te gaan aan het feit dat we ons in een oneindig groot iets bevinden: op het land, op zee, in de lucht, in het heelal en het omniversum. Het belang van ‘ordenen’ is zo essentieel menselijk, dat als een mens door een of ander probleem niet meer kan ordenen, het verleden vergeet, of aan identiteitsverlies lijdt (schizofrenie), deze dan zowel door anderen als door zichzelf als zijnde ziek wordt bestempeld.

En bij Jan Bontje lees ik:

Zonder ordening valt er, letterlijk, niet te leven. Zelfs de primitiefste levensvormen ordenen hun wereld om in leven te blijven. Met enige overdrijving zou je kunnen stellen: leven = ordening. Dit ordenen begint al op het meest elementaire niveau: het ondergaan, verplaatsen, samenvoegen, scheiden, maar ook proeven, voelen, ruiken, horen en zien, van de dingen om ons heen. Dit communicatieve aspect evolueerde in (en door) de mens tot een doorgaans bewust (maar niet alléén bewust) waarnemen, een althans deels weloverwogen zingeving, een min of meer planmatig ordenen. Het natuurlijke, vóórbewuste, onbewuste, aspect is uiteraard nog steeds aanwezig, want biologisch bepaald.

Ordenen lijkt dus een noodzakelijk principe om met de wereld om te kunnen gaan. Ik ben wel eens benieuwd wat een evolutiebioloog als Daniel Dennett daarover te zeggen heeft.