Vergrijzing
Een van de nieuwe eindwerkonderwerpen aan de Bibliotheekschool luidt: “De vergrijzing aan de kust: wat doet de bib ermee?”
Blijkt dat senioren, die aan de Vlaamse kust in de meerderheid zijn, moeilijk de weg naar de bibliotheek vinden.
Ik legde deze bevinding voor aan mijn flamboyante 75-jarige tante. Haar eerste reactie luidde: “Weer iemand die de vergrijzing als een probleem bestempelt en ons liever kwijt dan rijk is!”
Net niet dus.
“Trouwens, wij gaan hier wél naar de bibliotheek, want daar kunnen we gratis parkeren.” (het was in Oostende)
Nu nog de bibliotheek binnen stappen in plaats van de nabijgelegen crêperie.
28/10/08 om 15:38
Dat senioren aan de Vlaamse kust in de meerderheid zijn, komt doordat die senioren massaal naar de kust komen wonen, eens met pensioen of aan het rentenieren. Deze “aangespoelden” verenigen zich dikwijls in verenigingen met originele benamingen als “Bond der Aangespoelden”, en leiden gezamenlijk een druk sociaal bestaan. Een bibliotheekbezoek staat misschien nogal ver achteraan op het lijstje van duizend dingen die men wil gaan doen, eens met pensioen. Neen, alle gekheid op een stokje, in de bibliotheek van Middelkerke bijvoorbeeld, zijn de senioren eveneens in de meerderheid bij de vaste krantenlezers, het dagverse nieuws begeleidend met het nodige commentaar. Zij dragen mee het residentieel bibliotheekbezoek, en vormen hun eigen, levendig sociaal netwerkje.
29/10/08 om 16:17
Wie kom ik onder het doen van ‘Iets met boeken’, verscholen diep onder ‘t zand, tegen? Jawel. Inderdaad. De canon ‘Heerlijk literaire blogs’ doet nu reeds melding van ene ‘commissaresse’. Hartelijk gefeliciteerd en doe zo voorts! Zie anders ook een beetje: http://ietsmetboeken.canvas.be/?p=3251!
30/10/08 om 9:39
@ErwinMid: de onderzoekende cursist komt vast nog bij jullie langs om de situatie ter plaatse te inspecteren :-)
@Arsène: vreemd dat de Commissaresse daar wordt opgerakeld, niettemin worden je felicitaties in dank afgenomen!
1/11/08 om 15:07
Commissaresse zegt:
Uit het gebruikersonderzoek dat het VCOB in 2004 liet uitvoeren, blijkt al dat ouderen ondervertegenwoordigd zijn als het op bibliotheekgebruik aankomt: “Indien we de leeftijdsverdeling van de Vlaamse bibliotheekgebruikers vergelijken met de Vlaamse bevolking dan is de opvallendste vaststelling dat 60-plussers minder de weg naar de bibliotheek vinden.”
De trendnota “Aanbod, spreiding, participatie” van CultuurLokaal en het VCOB stelt vast dat bij de participatie aan het gemeentelijke cultuurbeleid in het algemeen de ouderen achteraan bengelen: “de participatie van 65-plussers wijkt significant af van de referentiegroep van 35 tot 54-jarigen. De kans dat 65-plussers participeren is 2,2 (frequente participatie) tot 2,5 (incidentele participatie) keer kleiner”.
Ik heb dus niet de indruk dat ouderen aan de kust minder de bibliotheek bezoeken of minder aan cultuur deelnemen. Alleen zijn er wellicht meer ouderen aan de kust dan elders (om de redenen die Edwin van Troostenberghe van Middelkerke in zijn reactie aanhaalt).
Een pertinente vraag die de trendnota verder stelt is: “Houdt het beleid rekening met de vrijetijds- en cultuurwensen van de groeiende groep 45-plussers die relatief goed opgeleid, welstellend en mondig zijn?”
Persoonlijk heb ik er helemaal geen probleem mee dat een bepaalde leeftijds- of sociale groep de bibliotheek minder of niet bezoekt. Het informatie- en vrijetijdsaanbod is immers reusachtig groot en de bibliotheek is maar één van de vele spelers. Ik vind het veel belangrijker dat de bibliotheek “klaarstaat” op het ogenblik dat deze mensen ons nodig hebben en dat er dan geen materiële, financiële of sociale drempels zijn.
3/11/08 om 9:53
Interessante discussie. Even meegeven dat we deze maand na de lancering van DigiLeen zo’n 4.800 gebruikers tellen, waarvan 1.376 ouder dan 50 en 1.150 ouder dan 60. Dus in totaal meer dan de helft 50+. Een andere verdeling dan gedacht.
Hoewel niet zo verwonderlijk gezien het aanbod en de veilige/afgeschermde/legale/statische downloadomgeving.
3/11/08 om 19:23
Johan Mijs schreef:
Mmm… eigenlijk geef je dus toe dat je met DigiLeen het verkeerde doelpubliek hebt aangesproken? Of niet? Uit reacties her en der begrijp ik dat het jonge volkje DigiLeen allang niet meer van deze tijd vindt en liever terugvalt op alternatieven (iTunes Store, illegale Torrent sites enzovoorts).
6/11/08 om 11:13
Er staat in mijn stukje nergens dat senioren elders wel makkelijk de weg naar de bibliotheek zouden vinden.
De cursist heeft voor dit eindwerk gekozen, net omdat er aan de kust zo veel senioren zijn.
6/11/08 om 16:39
En de cursist volgt deze discussie op de voet, zo bleek gisteren toen ik er hem attent op maakte… :-)
6/11/08 om 17:44
Commissaresse schreef:
Er staat inderdaad nergens letterlijk dat senioren elders (dan aan de kust) wel de weg naar de bibliotheek vinden. Maar zowel de titel van de scriptie “De vergrijzing aan de kust: wat doet de bib ermee?”, als de uitbreidende bijvoeglijke bijzin die [de senioren dus] aan de Vlaamse kust in de meerderheid zijn” suggereren wel dat er aan de kust met betrekking tot senioren iets speciaals aan de hand zou zijn en dat dit mogelijk ook een invloed heeft op het bibliotheekbezoek.
Mogelijk is er een verband tussen de reden waarom bepaalde senioren naar de kust trekken en de reden waarom diezelfde senioren minder de bibliotheek bezoeken. Senioren die naar de kust trekken hebben het financieel misschien breder dan senioren die dat niet doen. Het is mogelijk dat ze er dus ook andere manieren van vrijetijdsbesteding op nahouden en dat een bibliotheekbezoek daar niet onder valt.
In Brussel stellen we – weliswaar met een natte-vinger-gevoel – bijvoorbeeld vast dat eurocraten minder naar de bibliotheek komen omdat ze gewoon veel meer dingen zelf kopen. Hun bovengemiddele inkomen laat dat ook toe. Misschien kan er voor senioren aan de kust een gelijkaardig gedragspatroon worden vastgesteld. Maar nu loop ik wel erg vooruit op de resultaten van het onderzoek.